Yeraltı Suyu Sorunu ve Çiftlik Ekonomisi

Başak Nur GÖKÇAM: Dünya genelinde, özellikle ABD’nin Oregon eyaletinde yeraltı suyu seviyeleri alarm verici bir şekilde düşüyor. Bu durum, nehir ve akarsuların akışında azalmaya, sulak alanların su seviyesinin düşmesine, kuyuların kurumasına ve bazı durumlarda toprak çökmesine neden olmaktadır. Yapılan son araştırmalar, Oregon’daki Harney Havzası’nda yeraltı suyu çekilme oranlarının sürdürülebilir değerlerin çok ötesine geçtiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgu, yeraltı suyu seviyelerindeki düşüşün kabul edilmeye başlandığı tarihten tam 20 yıl önce yaşandığına işaret etmektedir.

Yeraltı suyu kullanımının sonuçlarının farkında olunmaması, Harney Havzası’ndaki tarım ekonomisi ile yeraltı suyu hidrolojisi arasındaki ilişkiyi anlamak amacıyla gerçekleştirilen yeni bir çalışmadan elde edilen önemli bir içgörüdür. Oregon Eyalet Üniversitesi’nden ekonomistler ve ABD Jeoloji Araştırması’ndan hidroloji uzmanları, yeraltı suyundaki düşüşün nedenlerini ve olası çözüm yollarını anlamak için çiftlik sulama kararları ile yeraltı suyu seviyeleri arasındaki etkileşim ve geri bildirim modelini geliştirmiştir. Bu çalışma, Water Resources Research dergisinde yayımlanmıştır.

Çiftlik Kârları ve Ekonomik Etkiler

Çiftlik kârları yılda 9 milyon dolar azalabilir

Analiz, gözlemcilerin umut verici olarak değerlendirdiği birkaç çözümün, yeraltı suyu koşullarını dengelemek adına pek etkili olamayacağını ortaya koymuştur. Örneğin, daha verimli sulama teknolojilerinin kullanılması durumunda, pompalanan su miktarı, mevcut duruma göre yalnızca %5 oranında düşmekte ve çok az iyileştirme sağlamaktadır. Bununla birlikte, bazı senaryolar, yeraltı suyu pompalama oranlarını neredeyse yarı yarıya sınırlandırarak, yeraltı suyu seviyesindeki düşüşleri durdurmuş, sulama dışı kuyuların kurumasını önlemiş ve çevresel akışları dengelemiştir. Bu ölçekteki bir değişim, çiftlik kârlarını mevcut duruma kıyasla yılda 7,5 ila 9 milyon dolar azaltacaktır.

Modelleme ve Senaryolar

14 alternatif senaryo simüle edildi

Araştırmacılar, yeraltı suyu sistemi için kapsamlı jeolojik, iklim ve kuyu verileri ile tarım sistemi için arazi kullanımı, mahsul üretimi ve çiftlik ekonomisi verilerine dayanan detaylı bir hidro-ekonomik model geliştirmiştir. Bu model, sulama dışı kuyular ve çevresel akışlar üzerindeki havza çapındaki etkileri de incelemektedir. Statüko koşulları altında 30 yıl sonrasını temsil eden senaryolar ile yeraltı suyu seviyelerini sabitlemeyi amaçlayan 14 alternatif senaryo simüle edilmiştir. Statükonun devamı koşullarında model, yeraltı suyu seviyelerinde sürekli bir düşüş göstermekte ve ortalama 14 fit düşüş kaydedilmektedir. Bu simülasyon sürecinde bazı bölgelerde 65 fit’e kadar düşüşler gözlemlenmiştir. Ayrıca, çiftlik kârları %10 azalmış, 65 ek kuyu kurumuş ve çevresel akışlarda %19’luk bir düşüş yaşanmıştır.

Gelecek Perspektifi

30 yıl sonrası için iyi senaryo yok

Diğer simüle edilen senaryolar, sulanan tarım arazilerinin atıl kalmasını öngörmüştür. Bu senaryolar, yeraltı suyu seviyelerinin en çok düşeceği tahmin edilen alanlarda pompalama miktarını azaltmakta, pompalanabilecek yeraltı suyu miktarına sınırlamalar getirmekte ve küçük su haklarını kısıtlamaktadır. Tüm bu senaryolar, simülasyonların 30’uncu yılında daha düşük yıllık çiftlik kârlarıyla sonuçlanmaktadır. Azalmalar, mevcut duruma göre 2 milyon dolardan, maksimum pompalama oranlarını 2018 oranlarının dörtte birine düşüren bir senaryoda yaklaşık 14 milyon dolara kadar değişiklik göstermektedir.

Çiftçilerin Zorlukları

Çiftçiler olumsuz etkilendi

Harney Havzası, güneydoğu Oregon’da seyrek nüfuslu, yarı kurak bir bölgedir. Yeraltı suyu pompalaması, 1990’lı yıllardan bu yana artış göstermiş ve bu durum son yirmi yılda yeraltı suyu seviyelerinde ciddi düşüşlere neden olmuştur. Bu durum, sulama için yeraltı suyuna bağımlı olan çiftçiler üzerinde olumsuz etkiler yaratmakla kalmamış, aynı zamanda Malheur Ulusal Yaban Hayatı Koruma Alanı’na hizmet eden konut kuyuları ve çevresel akışlar üzerinde de olumsuz sonuçlar doğurmuştur.