Oya Projesi ve Anadolu’nun Eşsiz Kültürel Mirası

Zühre KURT tarafından kaleme alınan bu yazıda, Anadolu’nun derin kültürel mirası olan iğne oyalarının önemi ve Oya Projesi hakkında detaylı bilgiler sunulmaktadır. Yüzyıllardır süregelen bu geleneksel sanat, sadece kadınları süslemekle kalmayıp, aynı zamanda onların duygularını, düşüncelerini ve hikayelerini yansıtan bir iletişim aracı haline gelmiştir.

Oya Projesi, özellikle İstanbul Yaklaşımı olarak bilinen Finansal Yeniden Yapılandırma Programı’nın mimarı olan Adnan Memiş‘in son yirmi yıl boyunca çeşitli bölgelerden topladığı iğne oyası koleksiyonuna dayanmaktadır. Bu eşsiz koleksiyondan esinlenerek hayata geçirilen proje, Adnan Memiş Eğitim, Kültür ve Sanat Vakfı tarafından yönetilmektedir. Projenin ilk ürünleri olarak ortaya çıkan kitapların sunumu, Oya Belgeseli özel gösterimi ve Oya Projesi’nin tanıtımı Doğuş Otomotiv’in katkılarıyla gerçekleştirildi.

Adnan Memiş, Anadolu’nun yüzyıllardır taşıdığı bu zengin kültürel mirasa sahip çıkmayı ve iğne oyası sanatını hak ettiği öneme kavuşturmayı hedefleyen önemli bir çalışmaya imza attı. Proje kapsamında yapılan kitaplaştırma çalışmaları, oyanın tarihi boyutunu ilk kez bilimsel bir perspektiften kapsamlı bir şekilde ele almıştır. Ayrıca, bu geleneksel el sanatının etnografik boyutu da incelenmiştir. Sonuç olarak, oyanın geleceğe taşınmasına yönelik bir kültür hazinesi niteliğindeki kitaplar, on yıllık titiz bir çalışmanın ürünü olarak tamamlanmıştır.

“Özgün Bir Sanatın Tarihi Boyutu”: Dünyaca ünlü sanat tarihçisi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. Nurhan Atasoy tarafından hazırlanan bu eser, oyanın tarihi ve sanatsal derinliğini gözler önüne sermektedir. Kitap, Mary Işın’ın çevirisiyle İngilizce olarak da “The History Of A Unique Art Oya” ismiyle basılmıştır.
“Anadolu Kadınının Eşsiz Sanatı”: Dr. Gönül Paksoy’un kaleme aldığı bu eser, Anadolu kadınlarının el becerilerini ve oya motiflerinin kökenlerini araştırmaktadır. Feyza Howell’ın çevirisiyle “Oya The Unique Art Of Anatolian Women” başlığıyla İngilizce olarak yayımlanmıştır.

Oya Projesi çerçevesinde hayata geçirilen bir diğer önemli çalışma ise, oyayı görsel olarak dünyaya tanıtmayı amaçlayan “Anadolu Kadının Eşsiz Sanatı Oya” isimli belgesel filmidir. Yönetmen ve senarist Sevinç Baloğlu tarafından hazırlanan bu belgesel, köylerden şehirlere uzanan bir yolculukla Anadolu kadınlarının el emeği ve yaşanmışlıklarını gözler önüne seriyor. Kısa ve uzun versiyonları hazırlanan film, dünyanın önde gelen film festivallerinde izleyiciyle buluşmaya başlamıştır. Şu anda, Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali de dahil olmak üzere, Meksika, Azerbaycan, Kanada, Yunanistan, Brezilya ve İtalya gibi ülkelerdeki 10 ayrı festivalde kabul edilen belgesel, aynı zamanda proje kapsamında hazırlanacak mobil sergiye de eşlik edecektir.