GTÜ’den Karbon Dönüşümü Projesi

Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ) akademisyenleri, uluslararası işbirliği ile karbondioksidi enerji değeri olan formik aside dönüştüren bir cihaz geliştirmeye yönelik bir proje hazırladı. Bu proje, GTÜ Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Binay’ın koordinatörlüğünde, dört farklı ülkeden 12 paydaşın katılımıyla hayata geçirilecek. Projenin adı “Formik Asit Üretimi İçin Biyomimetik CO2 Fiksasyonu ve Kullanımı (BIOCUF)” olarak belirlendi.

Prof. Dr. Binay, projenin Avrupa Birliği’nin (AB) bilim, teknoloji ve araştırma destek programı olan Ufuk Avrupa’nın alt bileşenlerinden Temiz Enerji Geçiş Ortaklığı’nın (CETPartnership) 2024 yılı çağrısı kapsamında sunulduğunu belirtti. Yapılan değerlendirmeler sonucunda proje, 2 milyon 100 bin euro bütçeyle desteklenmeye hak kazandı. Bu projeyle, karbondioksidin biyoteknolojik yöntemlerle yüksek katma değerli moleküllere dönüştürülecek bir cihaz tasarlanması amaçlanıyor.

Cihazın, atık olarak karbondioksit üreten araç egzozları ve fabrika bacası gibi sistemlerin çıkışına entegre edilmesi planlanıyor. Projeye ilişkin detayları paylaşan Prof. Dr. Barış Binay, 2018 yılında Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle GTÜ’de biyoproses (canlı hücreleri, organizmaları veya bileşenlerini kullanarak yararlı ürünler üretme süreci) konusunda araştırmalar yapmaya yönelik Gebze Enzim Tanıma Merkezi’ni (GETM) kurduklarını ifade etti. Bu merkez, biyoproses kullanan araştırmacılara ve işletmelere gerekli altyapı, ekipman ve bilgi sağlamaktadır.

Binay, merkez açıldığından bu yana üretim süreçlerinde enzim ve biyoproses yöntemlerinden faydalanan pek çok işletmeye destek verdiklerini vurguladı. Bu birikimle uluslararası iş birliklerini güçlendirdiklerini belirtti.

“Karbonu Dönüştürmek Daha Cazip”

Prof. Dr. Binay, merkezin faaliyetleri sırasında karbondioksitle ilgili çalışmalar yapan bilim insanlarıyla tanıştıklarını aktararak, “Dünya için karbondioksit salımı kaçınılmaz bir olay. Salınan karbondioksitin depolanması veya bertaraf edilmesi yerine, enzimatik yöntemlerle katma değeri yüksek enerji değeri taşıyan bir moleküle dönüştürülmesinin daha cazip olacağını düşündük” dedi.

Finlandiya, İtalya, Yunanistan ve Türkiye’den 6 üniversite ile 12 paydaşın işbirliğiyle hazırlanan BIOCUF projesini Ufuk Avrupa Programı kapsamında ortak finansman sağlanan CETPartnership’e sunduklarını belirten Binay, “Yenilikçi yönümüz; salınan karbondioksidin tamamını oda koşullarında, herhangi bir ek enerji gerektirmeden, enerji değeri olan formik asit olarak adlandırdığımız bir moleküle çevirebilmemiz” ifadesini kullandı.

Geliştirilen Proses Araçlarda Kullanılacak

Projenin kısa sürede hayata geçirileceği bilgisini paylaşan Prof. Dr. Barış Binay, “Projede bu enzimi tasarlarken, mutantlarını Yunanistan ve Finlandiya ortak geliştirecek. Daha sonrasında Yunanistan’da elde edilen süper mutantların katalizlemesini (bir kimyasal reaksiyonun hızını artırma süreci) bir proses haline getirecekler. Nihayetinde dünya üzerinde özellikle otomotiv sektörüne inovatif çözümler sunan İtalyan şirket de geliştirdiğimiz prosesin araçlara uygulanması kısmında rol alacak” dedi.